Manyaklar İçin Tedavi - Maksadını aşan konuşmalar

Psikiyatristimi değiştirdim. Bir öncekiyle yıldızım tam barışmamıştı. Bir şekilde gitmme gerektiği vakit, pek sıcak gelmediği için çeşitli bahanelerle gitmemeye çalışıyordum.

Başka bir manyak arkadaşımın psikiyatristinden randevu aldım. Cumartesi öğleden sonraya.

Tam terapi günü, ben bir genç kız gibi heyecanlıyken, ofisinden telefon geldi. Dediler ki, "Doktor bey saat 15:00'den sonraki randevularını iptal etti, uçağı varmış."

Ben tabii dışarı bir şey demedim. İçimden, ulan uçağın olduğu bugün mü aklına geldi, önceden söyleseydiniz ya!

Başka bir gün bulup arayacaklarını söylediler. Süper bir başlangıç oldu. Ben, aman hafta arası olmasın cumartesi uygun olur dedim.

Bugün tekrar aradılar:

- MoD bey, bir önceki randevu için afedersiniz. Salı 17:30 uygun dilerseniz.
- Umm, hafta arası olmasa cumartesi olsa?
- Hafta arası, geç vakit uygun olur diye düşünmüştük.
- Ben, stres ve panik atak için geliyorum zaten. Hafta arası 17:30da Maslak'tan Nişantaşına gelmek trafik itibariyle maksada gölge düşürüyor, aşıyor.
- O da doğru efendim.
- Haftasonu uygun olursanız haber verin, öyle rahat rahat geleyim.
- Tamam efendim.

Manyaklar İçin Tedavi - Incredible Hulk!

Sevilen dizimiz Manyaklar İçin Tedavi'nin bu bölümünde sizi inanılmaz yeşil dev Hulk'a dönüştürecek "-meli, -malı" cümlelerinden bahsedeceğiz.

"Şunu yap-malıyım"
"Vaktinde gel-meli"
"Bana saygı göster-meli"
"İyileş-meliyim"
"Zayıfla-malıyım"
"Zengin ol-malıyım"

İşte bu sonu -meli ve -malı ile biten kurduğunuz tüm cümleler sizi yeşil bir deve dönüştürecektir.

O yüzden koyverin gitsin.

Bakınız, mekanizma esasında şöyle işler (istesek de istemesek de):

• Kendinizi motive etmek veya rahat/haklı hissetmek için -meli, -malı cümlesi kurarsınız.
• Bu fikirler sizde baskı yaratır.
• Baskı arttıkça ve -meli -malı gerçekleşmedikçe öfkelenirsiniz.
• Aksine (rejim yap-malıyım) kendinize inat, ilgisiz ve isteksiz kalırsınız.

Bu yeter mi? Hayııır. Eğer başka insanları da kapsayan -meli -malı'lara başlarsanız ki kesin başlamışsınızdır, daha manyarsınız. Görelim:

- Geç kal-mamalıydı!
- Düşüncesiz ol-mamalı!
- Bu kolay işi becer-meli!

Aha, işte şimdi şuna başladınız; insanların performanslarını kendi manyak kriterlerinizle değerlendirdiniz! Yani, başklarını azarlamaya eğilimli ve ona buna kızan biri oluverdiniz.

Aferim, isterseniz, o büyük yeşil dev ellerinizle başkalarını gırtlaklayın ki sizin -meli -malı'larınızı yapsınlar.

Çözüm nedir?

Kendiniz ve başkaları hakkındaki beklentilerinizi düşürün. En azından gerçeklerle uyumlu hale getirin.

Evet belki rejim yapmalısınız ama, buna mecbur değilsiniz! Kendinizi zorlamayın, istediğiniz için rejim yapın yapmak zorunda olduğunuz için değil!

Rahat ol-malısınız!

Manyaklar İçin Tedavi - "Dürbüne tersten bakmak"

Bir süredir sizi, "İyi Hissetmek" kitabından çarptığım, 10 bilişsel çarpıtma hakkında bilgilendirmeye çalışıyorum. Öyle ki, gelen bir yorumda yolu yanlışlıkla buraya düşen bir genç beni psikolog sanmış.

Herneyse:

Büyültme ve Küçültme
Kısaca kendi hatalarınızı büyültürken, başarılarınızı küçültme yanılsaması. Dürbünü ters tutmak. Bir hata yaptığınızda o hata; korkunç, felaket, rezil edicidir. Başarılarınızı ise farketmeyecek kadar küçültürsünüz.

Buna devam etmeniz kendinizi, kendinize aşağı göstereceği gibi - ister istemez davranışlarınızla bu yanılsamanız başkalarının da sizi aşağı görmesine olanak tanıyacaktır.

Duygusal Kararlar
Depresyonda olanların EN SIK yaptığı EN ÖNEMLİ hatalardan biri, kararlarını mantıklarına göre değil duygularına göre almalarıdır. Bu en önemli hatadır çünkü zaten depresyonun tanımı duyguların ve hissedilenlerin gerçekdışı olmasıdır. Bu durumda zaten depresyondaysanız ve kararlarınızı da depresif duygularınıza göre alıyorsanız, sıçtınız.

"Bunalıyorum ve mutsuzum. Problemlerimin çözümü mümkün değil."
"Havamda değilim, bugün yataktan çıkmayacağım."
"Suçlu hissediyorum, demek ki kötü bir şey yapmışım."

Burada altın kural, duygularınızı yaratan düşüncelerinizi sorgulamaktan geçer. Çözüm mümkün değil kararını almadan önce neden bunaldığınızı bir kağıda yazmayı deneyin mesela.

Megalomani psikolojik bir sorun değildir!

Bugün bahçede volta atıp sigara içerken birden aklıma geldi.

Bunca yıldır; megalomaniyi, herşeyi ben bilirimciliği, başkalarının fikrini kabul etmemeyi ve hep burnunun dikine gitmeyi sakınılması gereken psikolojik bir sorun olarak görürdüm.

Hayır efendim. Megalomani psikolojik bir sorun değildir. İlla sorun olacaksa sosyal bir sorundur.

Psikolojik sorunlar, genel olarak kişinin kendisini rahatsız etmesini gerektirir. Oysa, megaloman kişi kendi dışındakilere rahatsızlık verir, kendisi ekstrem derecede mutludur. Hatta, bu çıkarımla megaloman olmamanın çok daha kolaylıkla depresyona yol açtığı savunulabilir.

Megaloman kişinin çekeceği sorun ancak şu olabilir; Uzun süre ve kesintisiz megalomaniye devam neticesinde çevresini bıktırıp uzaklaştırabilir ve yanlız kalabilir. Bu, ilk önce, megalomanisinde artışı da tetikler. Yanlız kalıp, kontrol mekanizmalarından yani toplumdan uzaklaştığı için kendini daha üstğün görmesi, fikirlerinin doğru olduğuna daha da bir inanmasını sağlar.

Dolayısıyla, sadece uzun vadede, megalomanyaklar yanlızlık çekebilirler ve yanlızlığın getireceği bunalımlardan dolayı psikolojik sorun sahibi olabilirler.

(Süper, gören de psikolojik danışmanım bu konuda derecem var falan sanır - ne güzel net net konuşuyorum doğruymuş gibi)

Manyaklar İçin Tedavi VI - "Atıl Kurt!"

Sevildiğini sandığım ancak kimsenin yorum yazmaması neticesinde sevilmediğini anladığım yazı dizimizde bugün "Sonuçlara Atlamak" isimli depresyonist düşünceyi ele alıyoruz.

2 tip olarak görülür:

Akıl okumak

Size karşı insanların ne düşündüğünü tahmin etmek ve gerçekten öyle düşündüklerine inanmaktır. Tabii ki biz manyaklar için bu durum insanların non-stop sizin hakkınızda OLUMSUZ düşündüğünü sanmak ve böylece kendinizi sürekli aşağılanmış hissetmek demektir.

İş yerinde bir arkadaşınız size sabah "Merhaba" mı demedi? Demek ki, kötü bir şey yaptınız ve o sizden nefret ediyor, bu yüzden merhaba bile demiyor.

Yolda size her zaman selam veren biri selam vermeden geçti mi? Demek ki, artık size değer vermiyor. Bir daha onunla konuşma imkanınız kalmadı.

Toplantıda bir şey anlatırken, biri bambaşka bir şeyle mi ilgilendi? Demek ki, ya anlattığınız şey saçma sapan, ya konuya hakim değilsiniz ya da kimse sizi iplemiyor.

Manyak mısınız siz?

Belki, iş yerindeki arkadaşınız size merhaba demedi çünkü bir iş yetiştirmeye çalışıyordu veya ailevi bir problemi vardı.. Belki de dedi ve duymadınız...

Yolda size selam vermeyen kişi belki sizi görmedi? Belki tuvalete yetişmeye çalışıyordu? Belki bir şey düşünüyordu?

Toplantıda sizi dinlemeyen kişi belki gerizekalının biriydi, belki kendi sunumu için hazırlanıyordu, belki konuyu biliyordu, belki canı başka bir şeye sıkılmıştı?

Olamaz mı? Olamaz tabii, çünkü herkez sizden nefret ediyor - dünyada en önemli şey sizsiniz ve herkez size süper davranmak zorunda.

Falcılık Yapmak

Kötü bir şey olacağını düşünüyorsunuz ve bu düşüncenizi otomatikman kabul ediyorsunuz değil mi? Manyak olduğunuz için oluyor bu, merak etmeyin.

Proje mi açtınız.. kesin patlayacağını düşünürsünüz.

Kız arkadaşınız sizi 1 saat aramadı mı? Ayrılacağını düşünürsünüz.

Yeni bir restorana mı gittiniz? İsteyeceğiniz şeyin kesin çirkin olacağını düşünürsünüz.

Daha önce gitmediğiniz bir yere mi gidiyorsunuz? Kesin kaybolacaksınız.

Kendinizi iyi hissetmiyor musunuz? Kesin kanser oldunuz, başka yolu yok.

Bunun yerine, bu olumsuz düşünceye sahip olmadan sonucu beklemeye ne dersiniz? Daha rahat olmaz mı?

İkisi bir arada

Alın size süper bir senaryo:

Bir arkadaşınıza telefon ettiniz. Açmadı. 1 saat geçti, geri de aramadı. Önemsiz olduğunuzu düşündünüz ve üzüldünüz (Zihin okudunuz) daha sonra siz de geri aramadınız. Çünkü ararsanız altta kalacaktınız ve aptal durumuna düşecektiniz (Falcılık yaptınız). Arkadaşınızla ilişkinizi kafanızda bitirdiniz.. ondan nefret ediyorsunuz artık! Süper. Hak etti.

1 ay sonra ortak bir arkadaş toplantınızda karşılaştınız. Önce epey bir kaçındınız.. sonra o yanınıza geldi ve öğrendiniz ki; meğer yanlış bir numaraya telefon etmişsiniz. Ya da, telefonu çalınmış. Ya da fark etmemiş...

Süper böyle devam edin.

Manyaklar İçin Tedavi Yazılarının Tamamı

Manyaklar İçin Tedavi V - "Kuantum Manyaklıkları"

Pek sevilen yazı dizisi Manyaklar İçin Tedavi, sizi manyak yapan düşünce bozukluklarının neler olduğu hususuda didaktik açıklamaları sürdürüyor. Ama unutmayın, içinden bolca alıntı yaptığım "İyi Hissetmek" kitabını D&Rlardan satın alabilirsiniz...

Olumluyu Geçersiz Kılmak

Depresif kişilerin başlarına gelen olumlu olayları zihinsel filtrelerle yok varsaydığını daha önceki derslerimizde görmüştük. Ancak, biz manyaklar bununla tabii yetinmeyiz! Başımıza gelen olumlu olayları GEÇERSİZ kılarız. Akıllıca ve çabucak bir manevrayla olumlu olayları karabasana çeviririz.

Mesela, size birisi "bugün çok güzelsin" dediğinde hemen kibar olmaya çalışıyor, kesin bir şey isteyecek diye düşünürsünüz. "afferim, çok iyi iş becermişsin" diyen kişiye karşı, demek ki daha önce yaptıklarımdan memnun değilmiş diye düşünüverirsiniz.

Bu delice düşünceyi alçakgönüllülükle sakın karıştırmayın! Bu daha çok kendinizi ikinci sınıf görmeniz, içten içe kendinizi başarısız bulmanızla alakalıdır.

Olumsuz bir şey yaşadığınızda manyakça mutlu olursunuz çünkü kendi içinizde, kendinizi beğenmemeniz perçinlenmiştir. Olumlu bir şey olduğunda ise, bunu hemen geçersiz kılarsınız, çünkü başınıza gelen iyi şeyler kötü gidecek olan şeylerin işaretidir. Ne de olsa, bütün kötülükler sizin başınıza gelir! Dünya size komplo kuruyordur, herkes sürekli sizi nasıl alt edeceğini düşünüyordur. Bir tek siz problemlisinizdir. Yuh be.

Bir sonraki dersimizde biz manyakların en sevdiğim özelliği "Sonuçlara Atlamak" konusunda ahkam keseceğim.

Manyaklar için tedavi yazılarının tamamı

Manyaklar İçin Tedavi Bölüm IV - "Kötü Huylar"

Bugün normalden biraz daha depresyon hakim. Bu yüzden sizlere 1 değil 2 depresyonist düşünce sunacağım:

Aşırı Genelleme
Reddedilme, yaptığınızda başarısız olma, kötü bir not alma, işlerin rastgitmemesi acıdır ve hayal kırıklığı yaratır. Ancak başınıza olumsuz bir olay geldiğinde sürekli benzer olayların başınıza geleceğini düşünmeniz hem canınızı daha çok acıtır, hem de manyakçadır.

Bir yarışı kazanamadığınzda, hiç bir yarışı kazanamayacağınızı düşünmek, kırmızı ışığa yakalandığınızda hep kırmızı ışığa yakalandığınızı düşünmek, hasta olduğunuzda iki de bir hasta olduğunuzu düşünmeniz, reddedildiğinizde sizi herkesin reddeceğini düşünmeniz "aşırı genelleme"dir.

Hayal kırıklığıyla, aşırı genellemeyi birbirine karıştırmamak gerekir. Tek bir olumsuzluk, hiç bitmeyecek bir başarısızlık değildir. Delirmeyin.

Bir sonraki trafik ışığında yeşil yanar ve geçerseniz, HER ışıkta kırmızıya yakalanmadığınızın kanıtıdır. Ama biz manyaklar nedense olumlu şeyleri hatırlamakta güçlük çekeriz.

Zihinsel Filtre
Bir başka adı "Seçiçi odaklanma" olan bu depresyonist düşünce, yaşadığınız bir olaydaki olumsuz bir detaya odaklanıp, iyi olan herşeyi atlamanız demektir.

Bu da manyakça bir düşünce bozukluğudur. Özellikle lise yıllarında ineklerde bolca görülür - 100 soruda 4 yanlış yaparlar. O 4 soruyu yapamadıkları için üniversiteyi kazanamayacaklarını, daha çok çalışmaları gerektiğini düşünür ve ağlarlar. Oysa sınıfın en iyi kağıdıdır o. Bu durumda yapılacak doğru hareket bu arkadaşın kafasını tutup duvara vurarak kendine getirmek olmalıdır.

Depresyondayken, olumlu şeyleri filtreleyen bir gözlük takmış gibi olursunuz. Aklınıza takılan herşey sadece olumsuz olanlardır. Camdan dışarı bakarsınız ve birbiriyle kavga eden 2 insan görürsünüz - bir kaç adım ötede yaşlı bir kadını karşıdan karşıya geçiren çocukların farkına varmazsınız.

Şunu düşünün, gün içinde başınıza hem olumlu hem olumsuz bir sürü şey gelir - ancak biz manyaklar zihinsel filtrelerimiz sayesinde sadece başımıza gelen olumsuz şeyleri görürüz. Bu da depresyonumuzda daha ileriye gitmemize olanak tanır :)

Manyaklar İçin Tedavi Yazılarının tamamı

Manyaklar İçin Tedavi Bölüm III - "Hep ya da hiç"

Depresyonist düşüncenin ilki, "Hep ya da hiç" çarpıtması, "kişisel özelliklerinizi siyah ya da beyaz gibi uç noktalarda görmeniz" demektir.

Hiç kimse bütünüyle zeki veya bütünüyle aptal değildir.

Hiç kimse her şeyiyle çekici ya da tamamiyle çirkin değildir.

Hiç kimse bütünüyle iyi ya da bütünüyle kötü değildir.

Hata yapmak sizi bütünüyle değersiz, başarısız, yetersiz yapmaz.

Hep ya da hiç düşüncesi mükemmeliyetçiliğin temelini oluşturur. Mükemmeliyetçilik, sizi kızgınlığa götürür, kızgınlık nefrete, nefret acıya - acı da sizi karanlık tarafa götürür.

Şunu düşünün, en mükemmel geometrik şekiller sadece TEORİDE vardır. Hiç bir üçgen mükemmel üçgen değildir - her duvar az da olsa çarpıktır - her zeminde az da olsa pislik vardır.

10 depresyonist düşüncenin ilkine sahipseniz, yaptıklarınız sizi hiç bir zaman tatmin etmez, iç huzuru kaçırırsınız. Depresyona doğru gidersiniz. Hata yapmayı ÖĞRENİN! Hata yapınca kendinizi cezalandırmayın. Moralinizi yerle bir etmeyin. "Ben hiç hata yapmam" demeyin, kendinizi bu yükün altına sakın sokmayın.

(Yazıdaki ana fikir "İyi Hissetmek" kitabından alınmıştır)

Manyaklar için Tedavi yazılarının tamamı

İyi Hissetmek - Manyaklar için tedavi bölüm II

Yazının I. bölümü için tıklayın

Doktorumun, panik atak olmamam ve depresyona girmemem için düşünce tarzımı değiştirmem gerektiğini ve bunun için önerdiği kitabı konuşmuştuk.

Ben de, akşam işten çıkıp İstinye Park D&R'a gittim. İyi Hissetmek kitabını satın aldım, eve gittim ve okumaya başladım.

Öncelikle kitap, okuyacağım şeyin bir "bilişsel terapi" (cognitive therapy) yöntemi olduğunu söylüyordu. Çeşitli oranlar belirtiyor, yapılan deneylerde kitabı sadece okumanın, anti-depresan kullanmaktan daha etkili olmuş olduğu kanıtlanıyordu.

Kitap, "10 günah" la açılıyor ve bu 10 düşünce tarzı yanlışını anlatıyor. İçinde bir de yine geçerliliği kanıtlanmış bir test var: BDC testi. Bu testin sonucuna göre depresyonuzun derecesi belirleniyor. Ben testi yaptım; 59 çıktı.

İçimden "yaşasın o kadar da kötü değilim!" dedim.

Cevap anahtarına göre 0-5 arası normal, 5-10 arası depresyona meyilli. 59 tutturmak ise AĞIR DEPRESYON.

Evet, manyaklığım BDC'ye göre de kanıtlanmıştı. Kitabı okumaya devam edebilirdim.

10 depresyonist düşüncenin bende BOLCA olduğunu keşfetmem için 5-10 sayfa daha okudum. O sayfaları OKUMUŞ olmam bile birden, gün içinde yaptığım onlarca hatayı "fark etmeme" neden oldu. Dönüp, testi tekrar yapsam o an eminim 10 puan düşerdim...

devamı sonra... (Bir sonraki bölümde 10 depresyonist düşünce)

İyi Hissetmek - Manyaklar için tedavi bölüm I

Manyağım ben. Sakinleştirici kullanmadığım vakit, en iyi durumda panik atak oluyorum.

Bazı durumlarda, nefes alamadığımı düşünüp - düşündükçe daha kötü olup en son durumda kanser olduğuma karar veriyorum. Öyle günlerde sürekli doktora gidiyorum.

Bazen taşikardi oluyorum - nabzım 120 ye vuruyor.

Eğer iyi günümdeysem sadece sinir krizi geçiriyorum. Kötü günlerde agorafobi başlıyor.

Her neyse, bu şekilde yaşıyorum. Aylık psikoterapist toplantılarımda, doktor bir kitap tavsiye etti. Bunu şu konuşma sonucunda yaptı:

Doktor - ilaçlarla seni sakinleştirdikten sonra asıl tedavi başlayacak.
MoD - Ama benim sorunum ne? Niye böyle oluyor? Neyim bozuk - hatalı?
Doktor - Düşünce sistemin. Sakinleşince düşünce sistemini değiştirmen gerekecek.
MoD - Davranışlarımı değiştirebilirim. Ama düşüncemi nasıl değiştireceğim? Davranışların doğrularını başkalarına bakarak görebiliyorum. İnsanın aklının içinden geçen düşünceleri, nasıl düşündüklerini GÖREMİYORUM ki. Şu anda düşündüğümden başka ne şekilde düşünülebileceğini BİLMİYORUM.
Doktor - Bunları demeni bekliyordum. İşte kitabın! Git oku!

Devamı sonra...